Cardiology in Review – Ενδιαφέροντα Αρθα

Smolenska, Zaneta; Barraclough, Rufus; Dorniak, Karolina; Szarmach, Arkadiusz; Zdrojewski, Zbigniew

Abstract. The heart is one of the major organs commonly involved in systemic sclerosis. Myocardial fibrosis has been identified in a high percentage of these patients. Most systemic sclerosis patients with cardiac involvement are subclinical, especially early on in the course of their disease. To accurately identify cardiac involvement and improve diagnosis and treatment, imaging techniques should be implemented on a regular basis following diagnosis. In this review, we discuss the up-to-date pathophysiologic basis of cardiac involvement, the cardiac manifestations, and the diagnostic methods which have been published in the literature.

Recent studies have shown that tissue Doppler imaging is a promising evaluation technique in the bedside detection of cardiac involvement. Cardiovascular magnetic resonance is an operator-independent method used for detecting systemic sclerosis cardiac involvement. It is an especially useful tool in the early stages of the disease when patients may be asymptomatic. At present, it is the most promising imaging technique for the diagnosis, follow-up and response to therapy in clinical practice.

Για πλήρες άρθρο, στείλτε στο ΤΙΤΛΟΣ + FULL PAPER

Temple, Norman J; Guercio, Valentina; Tavani, Alessandra
Abstract. In this article we critically evaluate the evidence relating to the effects of the Mediterranean diet (MD) on the risk of cardiovascular disease (CVD). Strong evidence indicating that the MD prevents CVD has come from prospective cohort studies. However, there is only weak supporting evidence from randomized controlled trials (RCTs) as none have compared subjects who follow a MD and those who do not. Instead, RCTs have tested the effect of one or two features of the MD. This was the case in the Prevenciόn con Dieta Mediterránea (PREDIMED) study: the major dietary change in the intervention groups was the addition of either extra-virgin olive oil or nuts. Meta-analyses generally suggest that the MD causes small favorable changes in risk factors for CVD including blood pressure, blood glucose, and waist circumference. However, the effect on blood lipids is generally weak. The MD may also decrease several biomarkers of inflammation including C-reactive protein. The seven key features of the MD can be divided into two groups. Some are clearly protective against CVD (olive oil as the main fat; high in legumes; high in fruits/vegetables/nuts; and low in meat/meat products and increased in fish). However, other features of the MD have a less clear relationship with CVD (low/moderate alcohol use, especially red wine; high in grains/cereals; and low/moderate in milk/dairy). In conclusion, the evidence indicates that the MD prevents CVD. There is a need for RCTs that test the effectiveness of the MD for preventing CVD. Key design features for such a study are proposed.
Για πλήρες άρθρο, στείλτε στο ΤΙΤΛΟΣ + FULL PAPER
Argueta, Erwin E; Paniagua, David
Abstract. The need to quantify blood flow through the heart has led to the development of different techniques for its measurement. The three main approaches are the Fick method, dye dilution and thermodilution techniques. The latter two are based on the use of indicators that indirectly quantify blood flow. These have slowly been developed over centuries, from the concept of measuring blood flow, to a technique, and its clinical utility. Thermodilution is the most popular dilution method used for measuring cardiac output in the clinical setting. The information obtained during this procedure is relevant in the process of clinical decision making in patients with critical illness, valvular heart disease, and congestive heart failure. The technique increased in popularity in the early 1970’s after Swan and Ganz invented the pulmonary artery catheter which simplified thermodilution enough to utilize it as a bedside procedure. This was only possible with simple yet clever engineering methods which are not commonly known in the medical community. Despite these advancements, the concept of measuring cardiac output by dilution techniques is one where its optimal use in the clinical setting continues to be an area of investigation. The thermodilution concept and the mechanism of measuring cardiac output will be discussed in the following review.
Για πλήρες άρθρο, στείλτε στο ΤΙΤΛΟΣ + FULL PAPER


Επιστημονικές εκδηλώσεις ΠΙΕΔΚΑΡ για το έτος 2019

12/01/2019: Ημερίδα «Πρόληψη Καρδιακών Παθήσεων», Πολεμικό Μουσείο, Αθήνα


15-17/06/2019: 14ο Συνέδριο Κλινικών Καρδιαγγειακών Παθήσεων, Ξενοδοχείο AKS Porto Heli, Πόρτο Χέλι


Περαιτέρω πληροφορίες θα αναρτηθούν σύντομα.

Newsletter Ιουλίου 2018 – Ιδιοπαθης Εκτακτοσυστολικη Κοιλιακη Αρρυθμια/ Ταχυκαρδια

Η ιδιοπαθής εκτακτοσυστολική κοιλιακή αρρυθμία (ΕΚΣ) / ταχυκαρδία (ΚΤ) παρατηρείται σε ασθενείς χωρίς δομική οργανική νόσο και θεωρητικά έχει άριστη πρόγνωση. Ο αποκλεισμός δομικής καρδιοπάθειας είναι το πρώτο βήμα για την διάγνωση των αρρυθμιών αυτών και πραγματοποιειται με υπερηχογράφημα καρδιάς, δοκιμασία κοπώσεως, στεφανιογραφία, μαγνητική τομογραφία καρδιάς, ενώ η υψηλής πυκνότητας ηλεκτροανατομική χαρτογράφηση μπορεί να δώσει πολύτιμες πληροφορίες.

Οι ιδιοπαθείς ΕΚΣ / ΚΤ προέρχονται από την δεξιά κοιλιά (χώρος εξόδου, πτυχές της πνευμονικής αρτηρίας, τριγλωχινικός δακτύλιος, κορυφή δεξιάς κοιλίας, moderator band, parietal band), από την αριστερή κοιλία (αορτικές πτυχές, χώρος εξόδου, μιτροειδικός δακτύλιος, θηλοειδείς μύες, δεσμιδική ταχυκαρδία), ενώ παρατηρούνται ενδομυοκαρδιακές και επικαρδιακές εντοπισείς (left ventricular summit, στεφανιαίο δίκτυο). Μέχρι πολύ πρόσφατα θεωρούσαμε ότι η πλειονότητα των περιπτώσεων εντοπίζεται στον χώρο εξόδου της δεξιάς κοιλίας. Αυτό οφείλονταν στην αδυναμία μας να χαρτογραφήσουμε άλλες γειτονικές θέσεις (left ventricular summit, μεγάλη καρδιακή φλέβα) οι οποίες δίνουν παραπλήσιας μορφολογίας ΗΓΚ. Τελευταία δεδομένα δείχνουν ότι τα ποσοστά εντόπισης είναι μοιρασμένα στον χώρο εξόδου της δεξιάς και της αριστερής κοιλίας.

Το ΗΚΓ επιφανείας μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην εντόπιση της αρρυθμίας. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι διαφορετικές θέσεις δίνουν παραπλήσιας μορφολογίας ΗΚΓ (χώρος εξόδου δεξιάς κοιλίας, δεξιά αορτική πτυχή, στεφανιαίο δίκτυο). Προκειμένου να προσανατολιστεί η ηλεκτρική χαρτογράφηση έχουν δημιουργηθεί διάφοροι αλγόριθμοι της αρρυθμίας με βάση το ΗΚΓ. Η ακριβής προέλευση της ΕΚΣ / ΚΤ εντοπίζεται με χαρτογράφηση ενεργοποίησης στο ηλεκτροφυσιολογικό εργαστήριο. Η χαρτογράφηση παράσυρσης χρησιμοποιείται συμπληρωματικά της χαρτογράφησης ενεργοποίησης σε ΚΤ επανεισόδου (δεσμιδική). Τέλος, η χαρτογράφηση βηματοδότησης είναι χρήσιμη για τον εντοπισμό της προέλευσης των ΕΚΣ, ειδικά όταν καταγράφονται ελάχιστες ΕΚΣ. Τα ποσοστά επιτυχίας της κατάλυσης κυμαίνονται μεταξύ 75-85%. Οι σπάνιες εντοπίσεις αποτελούν την συχνότερη αιτία αποτυχίας της κατάλυσης είτε λόγω αδυναμίας χαρτογράφησης είτε λόγω αδυναμίας προσέγγισης με τον καθετήρα κατάλυσης (ενδομυοκαρδιακή εντόπιση, επικαρδιακή εντόπιση, μεγάλη καρδιακή φλέβα / πρόσθια μεσοκοιλιακή φλέβα, communicating veins).

Η κατάλυση έχει καλυτέρα αποτελέσματα από την μακροχρόνια χορήγηση αντιαρρυθμικών φαρμάκων στην αντιμετώπιση της ιδιοπαθούς κοιλιακής αρρυθμίας. Η κατάλυση της ΕΚΣ / ΚΤ έχει ένδειξη σε ασθενείς με ανθεκτικές στα φάρμακα συμπτωματικές ιδιοπαθείς ΕΚΣ / ΚΤ και σε ασθενείς με μυοκαρδιοπάθεια επαγόμενη από την αρρυθμία. Ασθενείς με αυξημένη πιθανότητα να αναπτύξουν μυοκαρδιοπάθεια επαγόμενη από την αρρυθμία είναι συνήθως άτομα ηλικίας >65 ετών με υψηλό αρρυθμιολογικό φορτίο (>10% ή >24%) και με επικαρδιακή εντόπιση της αρρυθμίας (διευρυσμένο QRS στην έκτακτη συστολή). Αυτοί οι ασθενείς πρέπει να αντιμετωπίζονται επιθετικά και η κατάλυση αποτελεί την καλύτερη επιλογή. Τέλος, ασθενείς με ΕΚΣ / ΚΤ που εντοπίζονται στην moderator band ή στους θηλοειδείς μύες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή και πιθανότατα να οδηγούνται νωρίτερα στο εργαστήριο ηλεκτροφυσιολογίας για κατάλυση λόγω της αυξημένης πιθανότητας αιφνίδιου καρδιακού θανάτου.


Επιλογή των καλύτερων εργασιών και τιμητικές βραβεύσεις για διακεκριμένους καρδιολόγους

στο 13ο Συνέδριο Κλινικών Καρδιαγγειακών Παθήσεων της ΠΙΕΔΚΑΡ

Καρδιολόγοι από όλη τη χώρα παρακολούθησαν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον το 13ο Συνέδριο Κλινικών Καρδιαγγειακών Παθήσεων της ΠΙΕΔΚΑΡ στο οποίο ανακοινώθηκαν πολλά ενδιαφέροντα περιστατικά από τα πεδία της Κλινικής Καρδιολογίας, Αρρυθμιολογίας, Απεικονιστικής Καρδιολογίας και Επεμβατικής Καρδιολογίας καθώς και στρογγυλά τραπέζια, δορυφορικά συμπόσια και διαλέξεις.

Σημαντική στιγμή του συνεδρίου αποτέλεσε η βράβευση των καλύτερων ενδιαφερόντων περιστατικών και συγκεκριμένα:

Από τη θεματική ενότητα της Κλινικής Καρδιολογίας βραβεύτηκε η Καρδιολογική Κλινική του Νοσοκομείου Λιβαδειάς με την εργασία των Καρδιολόγων κ.Π.Μαργέτη και Γ.Κοντόζογλου.

Από τη θεματική ενότητα της Αρρυθμιολογίας, βραβεύτηκε η Καρδιολογική Κλινική του Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «ΑΧΕΠΑ» με την εργασία των Καρδιολόγων κ.Γ.Σταυρόπουλου, κ.Σ.Παρασκευαΐδη, κ.Σ.Δήμου, κ.Δ.Σοφιανού, κ.Χ.Καρβούνη

Στο πεδίο της Απεικονιστικής Καρδιολογίας επιλέχτηκε η Καρδιολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» με την εργασία των Καρδιολόγων κ.Π.Ζάχου, κα.Α.Καλέση,  κα.Μ.Καρακώστα, κ.Α.Θεοδόση-Γεωργιλά.

Τα βραβευθέντα περιστατικά από την Επεμβατική Καρδιολογία ήταν δύο, λόγω ισοβαθμίας:

  • Καρδιολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου Ν.Ιωνίας «Η ΑΓΙΑ ΟΛΓΑ». Εργασία των κκ. Χ.Μαντή και Σ.Πατσιλινάκου
  • Καρδιολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας. Εργασία των κκ. Ι.Σκουλαρίγκη και Ν.Ιακωβή

Στο πλαίσιο του συνεδρίου, η ΠΙΕΔΚΑΡ τίμησε Καρδιολόγους, που με το έργο και την προσωπικότητά τους έχουν προσφέρει στην Καρδιολογία και τους Έλληνες ασθενείς. 

Συγκεκριμένα τιμήθηκε ο πρώην Πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, Πρώην Σ. Διευθυντής κ. Στέφανος Φούσας και ο τέως Σ. Διευθυντής κ. Σταύρος Κάκουρος.

Τις βραβεύσεις πραγματοποίησε ο Πρόεδρος της ΠΙΕΔΚΑΡ κ. Αθανάσιος Κρανίδης.

Εκτός των παραπάνω η ΠΙΕΔΚΑΡ χορήγησε υποτροφία σε Ελληνα Καρδιολόγο, με στόχο την έμπρακτη υποστήριξη και οικονομική ενίσχυση νέων Καρδιολόγων.

Την αιγίδα του συνεδρίου είχε η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία.


31 Μαΐου – Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος

Η Πιεδκαρ λόγω της ημέρας κατά του καπνίσματος σας ενημερώνει για ένα μοντέρνο κάπνισμα το Ηλεκτρονικό τσιγάρο

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο, με ποικίλες και διαρκώς εξελισσόμενες μορφές, είναι ένα κατασκεύασμα των τελευταίων 12 ετών, αν και ως ιδέα είχε εκφραστεί ήδη από τα μέσα του 20ου αιώνα. Βρίσκει γόνιμο έδαφος ανάπτυξης και εξάπλωσης σε μια εποχή όπου ο γενικός πληθυσμός συνειδητοποιεί όλο και πιο έντονα τα σοβαρά προβλήματα υγείας που προκαλεί το κάπνισμα. Τα ανταλλακτικά φυσίγγια της ”πρώτης ύλης” για την παραγωγή του εισπνεόμενου ατμού εμπεριέχουν κατά κανόνα νικοτίνη, δημιουργώντας νέα δεδομένα στο πεδίο της οργανικής αλλά και της ψυχολογικής εξάρτησης.

Και ενώ τα ποσοστά καπνιζόντων σε παγκόσμια κλίμακα παρουσιάζουν αργή αλλά σταθερή μείωση (πιο έντονη μείωση σε Αμερική και Ευρώπη), θολό είναι επί του παρόντος το τοπίο σχετικά με το τι είναι κατ΄ουσίαν η σύγχρονη αυτή συνήθεια του….”ατμίσματος”;Μια νέα μόδα με παράλληλο, πρακτικά ανταγωνιστικό ρόλο σε σχέση με το κλασικό τσιγάρο; Μια ακόμα μέθοδος διακοπής καπνίσματος και απεξάρτησης από τη νικοτίνη; Δούρειος Ίππος για την έναρξη καπνίσματος (νέα άτομα-μη καπνιστές) ή για την υποτροπή (πρώην καπνιστές); Μια παράλληλη έξη εν ενεργεία καπνιστών; Εμπορική κίνηση για την αποκόμιση γιγαντιαίων κερδών εταιριών που καθοδηγούνται (ή εξαγοράζονται) από τις καπνοβιομηχανίες; Η απάντηση είναι….λίγο από όλα αυτά. Ο χρόνος θα ξεχωρίσει και σε αυτό το θέμα την ήρα από το στάχυ. Αρκεί μόνο να τονιστεί η δυναμική του φαινομένου αυτού, με 4% των ενηλίκων και 50% όσων θέλουν να διακόψουν το κάπνισμα, να δηλώνουν ήδη εν ενεργεία ατμιστές1.

Ένα βασικό ερώτημα αφορά τα πιθανά προβλήματα υγείας που προκαλεί η νέα αυτή συνήθεια. Και σε αυτό το θέμα, μέγιστη σημασία έχει το ερώτημα που αφορά την οπτική γωνία του καθενός: Συγκρίνεται με το ήδη καταδικασμένο τσιγάρο, όπου θεωρητικά και πιθανώς και πρακτικά (με βάση την πρώιμη εμπειρία) υπερτερεί, ή με την πλήρη αποχή από καπνό και ατμό; Με απλά λόγια είναι εντελώς αθώο το ηλεκτρονικό τσιγάρο ή απλώς….λιγότερο κακό από το αντίστοιχο κλασικό; Εδώ η απάντηση είναι σαφής: Δεν είναι αθώο για την υγεία, με τα πρώτα προβλήματα να έχουν ήδη καταγραφεί (π.χ.περιπτώσεις χημικής πνευμονίτιδας από την εισπνοή αιθέριων ελαίων), ενώ πολλές είναι οι βιβλιογραφικές αναφορές για την παρουσία καρκινογόνων (π.χ. φορμαλδεΰδη) και αθηρογόνων (π.χ. ακρολεϊνη) χημικών ουσιών στον ατμό του ηλεκτρονικού τσιγάρου1,2. Αν συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο βρίσκεται στη 2η δεκαετία κυκλοφορίας του και πως το κλασικό κάπνισμα έχει ένα λανθάνοντα χρόνο τουλάχιστο δύο δεκαετιών για την εκδήλωση των σοβαρών προβλημάτων υγείας που επιφέρει, γίνεται σαφές ότι είναι πολύ νωρίς για να έχει κανείς σαφή άποψη για το θέμα αυτό. Δύσκολα όμως το μέλλον δεν θα είναι επιβαρυντικό και για τη νέα αυτή συνήθεια.

Σε ότι αφορά τη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου ως μέσου απεξάρτησης από τη νικοτίνη, αντικρουόμενες είναι οι αναφορές της βιβλιογραφίας: από έντονα ενθαρρυντικές έως απογοητευτικές. Δύο τυχαιοποιημένες μελέτες (vsplacebo) επί του θέματος αυτού αναφέρουν σχετικά χαμηλά ποσοστά επιτυχούς διακοπής καπνίσματος, περί του 10% (αλλά διπλάσια σε σχέση με το placebo)3. Η θέση της ιατρικής κοινότητας για το θέμα αυτό πρέπει να είναι η επισήμανση προς τους ερωτώντες ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν είναι φαρμακευτικό, αλλά εμπορικό προϊόν. Ως εκ τούτου, δεν συστήνεται από την ιατρική κοινότητα. Απλώς, δεν πρέπει να αποθαρρύνουμε καπνιστές να κάνουν μια προσπάθεια απεξάρτησης από το κλασικό τσιγάρο μέσω του ηλεκτρονικού, όταν αυτό αποτελεί δική τους ισχυρή επιθυμία. Πρέπει να τονιστεί εδώ πως, πέρα από την απαγόρευση καπνίσματος σε όλους τους δημόσιους χώρους και τους κλειστούς χώρους συνάθροισης κοινού που ισχύει ήδη στη χώρα μας από το 2009 (αλλά δεν εφαρμόζεται, ως γνωστό, με συνέπεια), παράλληλη απαγόρευση ισχύει για το ηλεκτρονικό τσιγάρο (Ν. 4419/2016 – ΦΕΚ 174/Α/20-9-2016: Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς την Οδηγία 2014/40/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου) με απαγόρευση χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου σε δημόσιους χώρους και από ανηλίκους (κάτι που είναι λιγότερο γνωστό). Η Πολιτεία φαίνεται ότι λαμβάνει έγκαιρα μέτρα, διαβλέποντας τον επιβλαβή ρόλο της νέας αυτής συνήθειας, η οποία εν ολίγοις βασίζεται σε παραπλανητική λογική, ποντάροντας στο παλαιότερο πολιτικό επιχείρημα – άλλοθι της…. καμένης γης (ως συνέχειας του τσιγάρου εν προκειμένω, και όχι της προηγούμενης κυβέρνησης).

Συμπερασματικά, το τοπίο δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο για τη νέα αυτή μόδα που μπαίνει δυναμικά στην καθημερινότητα των σύγχρονων κοινωνιών. Η επιστημονική κοινότητα είναι ιδιαίτερα επιφυλακτική για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της νέας αυτής έξης. Ρόλος του σύγχρονου ιατρού είναι να ενημερώνει απλά, κατανοητά και πιστευτά τον ασθενή του (αλλά και τον υγιή πληθυσμό) για το ηλεκτρονικό τσιγάρο επί τη βάσει των ως άνω δεδομένων και προβληματισμών, στα πλαίσια της γενικότερης προσπάθειας ενθάρρυνσης και υιοθέτησης ενός υγιεινού τρόπου ζωής.


  1. H. Qasim, Z. A. Karim, J. O. Rivera et al. Impact of Electronic Cigarettes on the Cardiovascular System. J Am Heart Assoc. 2017;6:e006353.

  2. J. L. Nitzkin. More on Hidden Formaldehyde in E-Cigarette Aerosols N Engl J Med 2015; 372:1575-1577.

  3. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016, Issue 9. Art. No.: CD010216

Μάργος Παναγιώτης, Επιμελητής Α΄, Α΄Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν.Νίκαιας – Πειραιά. “Άγιος Παντελεήμων”

Μάργος Νικόλαος Φοιτητής Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Πάτρας

Newsletter Μαιου 2018

Τέσσερεις νέες μελέτες που ανακοινώθηκαν στο πρόσφατο Αμερικανικό Συνέδριο Καρδιολογίας αποτέλεσαν το ενδιαφέρον των Συνέδρων.

Πρώτη ήταν η ανακοίνωση της μελέτης Odyssey, με κύριο σκοπό της χορήγηση ενός μονοκλωνικου αντισώματος της Aλιροκουμάμπης ενός αναστολέα PSCK9 σε ασθενείς με οξέα στεφανιαία σύνδρομα ,με κύριο στόχο την επίτευξη της μείωσης  της LDL χοληστερόλη <70mg/dl παρά την εντατική θεραπεία με την μέγιστη δόση στατίνης η και προσθήκης εζετιμίμπη. Πρωτογενή καταληκτικά σημεία αποτέλεσαν θάνατος από στεφανιαία νόσο, έμφραγμα μυοκαρδίου θανατηφόρο η μη , αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο θανατηφόρο η μη και τέλος ασταθής στηθάγχη που είχε άμεση ανάγκη νοσηλείας. Τα αποτελέσματα της μελέτης, ήταν συγκριτικά με την ομάδα του placebo,η μείωση των εμφραγμάτων, η μείωση των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, η μείωση των μειζόνων καρδιαγγειακών συμβαμάτων και τέλος η μείωση του θανάτου οποιασδήποτε αιτιολογίας, χωρίς παρενέργειες παρόλα τα χαμηλά επίπεδα της LDL που επιτεύχθηκαν (15mg/dl)

Eξίσου σημαντική μελέτη ήταν η VEST, στην οποία εξετάσθηκε σε μετεμφραγματικούς ασθενείς με χαμηλό κλάσμα εξώθησης <35% η εφαρμογή του γιλέκου απινιδιστή συν την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, συγκριτικά με ασθενείς του ιδίου profil μόνο με φαρμακευτική αγωγή. Δυστυχώς, οι έχοντες το γιλέκο απινιδιστή δεν μείωσαν το ποσοστό αιφνιδίου θανάτου μέσα στις πρώτες 90 ημέρες, συγκριτικα με ομάδα ελέγχου αλλά και με εκείνους που ελάμβαναν την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή χωρίς το γιλέκο διάσωσης .

Η μελέτη CARES, τάραξε τα νερά για την ασφάλεια ενός εξαιρετικά αποτελεσματικού φαρμάκου, όπως η φεμπουξοστάτη συγκριτικά με την ασθενή δραστικά αλλοπουρινόλη, σε ασθενείς με ουρική νόσο και καρδιαγγειακή πάθηση. Η χορήγηση φεμπουξοστάτης συνοδεύτηκε με αύξηση της θνητότητας συγκριτικά με την χορήγηση αλοπουρινόλης παρά την εξαιρετική μείωση του ουρικού οξέος ,ενώ θα πρέπει να σημειωθεί η χαμηλή στατιστική δύναμη της μελέτης μια και το ποσοστό απόσυρσης και στα δύο φάρμακα ήταν 45%.

Τέλος έκπληξη αποτέλεσε η μελέτη, που μαύροι κομμωτές μείωσαν την αρτηριακή πίεση ΑΠ, των υπερτασικών πελατών τους με δύσκολα ρυθμιζόμενη ΑΠ, με τη παραίνεση τους να επισκέπτονται συχνά τον γιατρό τους η τον φαρμακοποιό τους, σε σύγκριση με εκείνους που δεν είχαν παρόμοια πληροφόρηση .

                     Xάρης Γράσσος- Καρδιολόγος  Γ.Ν.Α ΚΑΤ