31 Μαΐου – Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος

Η Πιεδκαρ λόγω της ημέρας κατά του καπνίσματος σας ενημερώνει για ένα μοντέρνο κάπνισμα το Ηλεκτρονικό τσιγάρο

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο, με ποικίλες και διαρκώς εξελισσόμενες μορφές, είναι ένα κατασκεύασμα των τελευταίων 12 ετών, αν και ως ιδέα είχε εκφραστεί ήδη από τα μέσα του 20ου αιώνα. Βρίσκει γόνιμο έδαφος ανάπτυξης και εξάπλωσης σε μια εποχή όπου ο γενικός πληθυσμός συνειδητοποιεί όλο και πιο έντονα τα σοβαρά προβλήματα υγείας που προκαλεί το κάπνισμα. Τα ανταλλακτικά φυσίγγια της ”πρώτης ύλης” για την παραγωγή του εισπνεόμενου ατμού εμπεριέχουν κατά κανόνα νικοτίνη, δημιουργώντας νέα δεδομένα στο πεδίο της οργανικής αλλά και της ψυχολογικής εξάρτησης.

Και ενώ τα ποσοστά καπνιζόντων σε παγκόσμια κλίμακα παρουσιάζουν αργή αλλά σταθερή μείωση (πιο έντονη μείωση σε Αμερική και Ευρώπη), θολό είναι επί του παρόντος το τοπίο σχετικά με το τι είναι κατ΄ουσίαν η σύγχρονη αυτή συνήθεια του….”ατμίσματος”;Μια νέα μόδα με παράλληλο, πρακτικά ανταγωνιστικό ρόλο σε σχέση με το κλασικό τσιγάρο; Μια ακόμα μέθοδος διακοπής καπνίσματος και απεξάρτησης από τη νικοτίνη; Δούρειος Ίππος για την έναρξη καπνίσματος (νέα άτομα-μη καπνιστές) ή για την υποτροπή (πρώην καπνιστές); Μια παράλληλη έξη εν ενεργεία καπνιστών; Εμπορική κίνηση για την αποκόμιση γιγαντιαίων κερδών εταιριών που καθοδηγούνται (ή εξαγοράζονται) από τις καπνοβιομηχανίες; Η απάντηση είναι….λίγο από όλα αυτά. Ο χρόνος θα ξεχωρίσει και σε αυτό το θέμα την ήρα από το στάχυ. Αρκεί μόνο να τονιστεί η δυναμική του φαινομένου αυτού, με 4% των ενηλίκων και 50% όσων θέλουν να διακόψουν το κάπνισμα, να δηλώνουν ήδη εν ενεργεία ατμιστές1.

Ένα βασικό ερώτημα αφορά τα πιθανά προβλήματα υγείας που προκαλεί η νέα αυτή συνήθεια. Και σε αυτό το θέμα, μέγιστη σημασία έχει το ερώτημα που αφορά την οπτική γωνία του καθενός: Συγκρίνεται με το ήδη καταδικασμένο τσιγάρο, όπου θεωρητικά και πιθανώς και πρακτικά (με βάση την πρώιμη εμπειρία) υπερτερεί, ή με την πλήρη αποχή από καπνό και ατμό; Με απλά λόγια είναι εντελώς αθώο το ηλεκτρονικό τσιγάρο ή απλώς….λιγότερο κακό από το αντίστοιχο κλασικό; Εδώ η απάντηση είναι σαφής: Δεν είναι αθώο για την υγεία, με τα πρώτα προβλήματα να έχουν ήδη καταγραφεί (π.χ.περιπτώσεις χημικής πνευμονίτιδας από την εισπνοή αιθέριων ελαίων), ενώ πολλές είναι οι βιβλιογραφικές αναφορές για την παρουσία καρκινογόνων (π.χ. φορμαλδεΰδη) και αθηρογόνων (π.χ. ακρολεϊνη) χημικών ουσιών στον ατμό του ηλεκτρονικού τσιγάρου1,2. Αν συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο βρίσκεται στη 2η δεκαετία κυκλοφορίας του και πως το κλασικό κάπνισμα έχει ένα λανθάνοντα χρόνο τουλάχιστο δύο δεκαετιών για την εκδήλωση των σοβαρών προβλημάτων υγείας που επιφέρει, γίνεται σαφές ότι είναι πολύ νωρίς για να έχει κανείς σαφή άποψη για το θέμα αυτό. Δύσκολα όμως το μέλλον δεν θα είναι επιβαρυντικό και για τη νέα αυτή συνήθεια.

Σε ότι αφορά τη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου ως μέσου απεξάρτησης από τη νικοτίνη, αντικρουόμενες είναι οι αναφορές της βιβλιογραφίας: από έντονα ενθαρρυντικές έως απογοητευτικές. Δύο τυχαιοποιημένες μελέτες (vsplacebo) επί του θέματος αυτού αναφέρουν σχετικά χαμηλά ποσοστά επιτυχούς διακοπής καπνίσματος, περί του 10% (αλλά διπλάσια σε σχέση με το placebo)3. Η θέση της ιατρικής κοινότητας για το θέμα αυτό πρέπει να είναι η επισήμανση προς τους ερωτώντες ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν είναι φαρμακευτικό, αλλά εμπορικό προϊόν. Ως εκ τούτου, δεν συστήνεται από την ιατρική κοινότητα. Απλώς, δεν πρέπει να αποθαρρύνουμε καπνιστές να κάνουν μια προσπάθεια απεξάρτησης από το κλασικό τσιγάρο μέσω του ηλεκτρονικού, όταν αυτό αποτελεί δική τους ισχυρή επιθυμία. Πρέπει να τονιστεί εδώ πως, πέρα από την απαγόρευση καπνίσματος σε όλους τους δημόσιους χώρους και τους κλειστούς χώρους συνάθροισης κοινού που ισχύει ήδη στη χώρα μας από το 2009 (αλλά δεν εφαρμόζεται, ως γνωστό, με συνέπεια), παράλληλη απαγόρευση ισχύει για το ηλεκτρονικό τσιγάρο (Ν. 4419/2016 – ΦΕΚ 174/Α/20-9-2016: Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς την Οδηγία 2014/40/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου) με απαγόρευση χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου σε δημόσιους χώρους και από ανηλίκους (κάτι που είναι λιγότερο γνωστό). Η Πολιτεία φαίνεται ότι λαμβάνει έγκαιρα μέτρα, διαβλέποντας τον επιβλαβή ρόλο της νέας αυτής συνήθειας, η οποία εν ολίγοις βασίζεται σε παραπλανητική λογική, ποντάροντας στο παλαιότερο πολιτικό επιχείρημα – άλλοθι της…. καμένης γης (ως συνέχειας του τσιγάρου εν προκειμένω, και όχι της προηγούμενης κυβέρνησης).

Συμπερασματικά, το τοπίο δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο για τη νέα αυτή μόδα που μπαίνει δυναμικά στην καθημερινότητα των σύγχρονων κοινωνιών. Η επιστημονική κοινότητα είναι ιδιαίτερα επιφυλακτική για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της νέας αυτής έξης. Ρόλος του σύγχρονου ιατρού είναι να ενημερώνει απλά, κατανοητά και πιστευτά τον ασθενή του (αλλά και τον υγιή πληθυσμό) για το ηλεκτρονικό τσιγάρο επί τη βάσει των ως άνω δεδομένων και προβληματισμών, στα πλαίσια της γενικότερης προσπάθειας ενθάρρυνσης και υιοθέτησης ενός υγιεινού τρόπου ζωής.

Βιβλιογραφία

  1. H. Qasim, Z. A. Karim, J. O. Rivera et al. Impact of Electronic Cigarettes on the Cardiovascular System. J Am Heart Assoc. 2017;6:e006353.

  2. J. L. Nitzkin. More on Hidden Formaldehyde in E-Cigarette Aerosols N Engl J Med 2015; 372:1575-1577.

  3. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016, Issue 9. Art. No.: CD010216

Μάργος Παναγιώτης, Επιμελητής Α΄, Α΄Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν.Νίκαιας – Πειραιά. “Άγιος Παντελεήμων”

Μάργος Νικόλαος Φοιτητής Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Πάτρας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s